Tag Archives: cambodia

Seeking Sacred

When visiting new places, traveling off the beaten path can often yield unexpected surprises, as was the case with photographer Enoch Contreras’s trip to Cambodia. Jaded by the hordes of tourists on his visit to Angkor Wat, he wandered off from the crowds in search for a moment of quiet and ended up stumbling upon an adjacent monastery. There, he was met with a monk covered in tattoos, a look that Contreras hadn’t ever associated with Buddhist practitioners. Intrigued by the disparity between his preconceived notions of monkhood and the monk’s actual appearances, he sought to learn more about their lifestyles. For the next few days, with the aid of a younger monk at the monastery who spoke passable English, he embedded himself within their community and produced the Seeking Sacred photo series.

每到一个新地方,独辟蹊径往往能让人收获意想不到的惊喜。摄影师 Enoch Contreras 在柬埔寨的旅程正是如此。前往历史悠久的吴哥窟旅游时,Enoch 避开了热门的旅游景点,却在偶然间发现了附近的一个寺院。

在这间寺院,他遇到一个身上布满纹身的僧人正在切菜,这位僧人看上去与 Enoch 印象中的僧侣形象如此不同,让他感到十分好奇。在接下来的几天里,通过一位会一点英语的年轻和尚的帮助,Enoch 得以融入到这座寺院的生活中,拍摄了《Seeking Sacred》(《寻找神圣》)这一系列的作品。

“I thought that all monks were serious practitioners who chose their path because they wanted to dedicate their lives to the teachings of Buddha,” Contreras told us.

But as it turns out, many from this particular monastery didn’t join out of religious devotion alone. For many of the monks there, Buddhism was more than a religious belief. The monastery provided shelter and food, and so, following the path of Dharma became a practical way for them to survive.

“Many of the younger monks especially,” Contreras tells us. “Their families couldn’t afford to provide for them so they were brought to live there where they knew their kids’ basic necessities would be taken care of. Others were orphans who came for the same reason, as a means of survival. One of the older monks became an orphan during the Cambodian genocide when he lost his entire family. He chose this path in order to maintain a life off the streets.”

“我一直以为僧侣都是严肃的教徒,他们之所以选择成为僧侣,都是想为佛陀的教诲奉献出自己的生命。”Enoch 说。


“对于许多年轻的僧侣,尤其如此。”Enoch 解释道,“他们的家人因为无法负担他们的生活,才把他们带到这里,因为他们知道,小孩在这里可以得到基本的生活必需品。而另一些僧侣则原本就是孤儿,来这里也是出于同样的原因——生存下去。寺院里有一位较年长的僧侣在柬埔寨大屠杀期间成了孤儿,为了免于流落街头,他也选择成为了僧人。”

With an authentic interest in these monks’ lives, Contreras was able to create compelling photos that are a refreshing departure from the typical, detached perspectives of a photographer experiencing a new culture for the first time. Seeking Sacred shows these monks not as mysterious zealots. but reveals them for who they really are, as regular people with their own hopes and struggles. “When there were no tourists around, they relaxed and allowed themselves to be exactly who they were without any masks,” he tells us. “They were gritty and playful, yet balanced by their beliefs. Despite their decision to walk the path of Dharma, they were still holding on to who they were before they became devoted. That’s exactly what I wanted to show.”

通过深入了解生活在那里的僧侣,Enoch 的照片不同于业余摄影师照片中那种置身事外的视角。在《Seeking Sacred》镜头下的僧人,并不属于一个神秘的狂热宗教,相反,这些照片呈现了他们内心真实的一面,和普通人一样,他们也有着自己的希望、梦想和奋斗。“我想表达的是,尽管他们选择了佛教,但他们仍然坚持着做真正的自己。当周围没有游客时,他们会放松下来,卸下面具,做真实的自己。他们坚强又风趣,同时有着自己的信念。”

Instagram: @enochcontreras


Contributor: David Yen

Instagram: @enochcontreras


供稿人: David Yen

A Beautiful Contradiction



Just 20 minutes outside of the dusty town of Siem Reap in Cambodia, and away from bustling groups of tourists visiting the Angkor Wat complex, a small farm has quietly revitalized ancient techniques of silk weaving that date back to as early as 4000 BCE. Surrounded by lush rice fields and vast orchards of mulberry leaves, the Artisans Angkor farm is an oasis in this otherwise hot and arid region. The farm was established in the late 1990s when it began recruiting rural women in the surrounding area who lacked formal education and provided training in all facets of the silk-production process, from breeding worms all the way to weaving intricately designed pieces of art. Beginning with just a handful of employees at its inception, today nearly 800 artisans can be found at the farm and its satellite workshops scattered across rural Cambodia.

从柬埔寨暹粒这个尘土飞扬的小镇驱车20分钟,你就能远离吴哥窟建筑群中熙熙攘攘的游客,来到一个安静的小农场,在这里,人们正默默地努力振兴可以追溯到公元前4000年前的古老丝绸编织技艺。在这片炎热干旱的地区,这个名为Artisans Angkor(吴哥工匠)的小农场四周却是郁郁葱葱的稻田和广阔的桑果园,可谓是一片绿洲。农场成立于1990年代末,农场一开始招收周边地区未接受过正规教育的农村妇女来工作,为她们提供从养殖蚕虫到编织复杂艺术品一切有关丝绸生产制作的培训。从刚开始仅有的数名员工,发展到如今拥有将近800名工匠,除了这个农场之外,还在柬埔寨的农村地区开设了众多的小作坊。

The farm is organized as the physical representation of the entire silk production process. As I walk onto the grounds, I first pass through endless lines of thick mulberry bushes that are grown year round as a food supply for the worms. This leads to a large warehouse filled with millions of silkworms that will feed on mulberry leaves until they are moved to wicker trays where they can begin spinning bright orange cocoons that will eventually encase their entire bodies. If you sit quietly and listen, you can even hear a chatter-like sound as the worms voraciously devour the leaves one bite at a time. The final section of the farm is three separate buildings where the cocoons are boiled, unwound, cleaned, dyed, and finally passed along to expert weavers who may spend several months carefully stitching the silk into intricately designed patterns using nothing more than a traditional wooden loom.


While the process of producing and weaving silk is nothing short of awe-inspiring, the sheer volume of raw materials required to make just a single piece of fabric is almost unfathomable. Each cocoon weighs a mere 70 grams and contains approximately 400 combined meters of raw and fine silk. One medium-sized scarf requires no less than 3,000 individual cocoons, while larger items require as many as 6,000 cocoons. The silk farm keeps 20% of the cocoons that will later transform into moths and ensure a steady reproduction rate of new silk worms, with female moths giving birth to upwards of 300 eggs each.


Savuth, one of the farm’s employees, explains to me that while Cambodia may not be a silk powerhouse like India or China, silk weaving is a tradition that runs deep in numerous rural Cambodian households. “My grandma, grandad, and mom also did silk weaving. Just the three of them, they planted the bushes, dyed the colors, and wove scarves. One scarf with just three people would take almost five months,” he says. As a child, Savuth was responsible for caring for the mulberry bushes and making sure the silkworms were well fed, which led to an affinity for worms one usually would associate with a pet dog or cat. “I still play with the worms every day. I like them very much,” Savuth tells me with a grin on his face.


The influx of foreign investment into Cambodia is resulting in a rapid transformation of societal values, where speed and efficiency are swiftly taking the place of craft and tradition. And while Cambodia’s large textile factories are bringing newfound economic gains, the small silk workshops in the country’s sprawling rural areas continue to preserve one of Cambodia’s oldest and most celebrated crafts.


Website: www.artisansdangkor.com
Facebook: ~/ArtisansAngkor
Instagram: @artisansangkor


Contributor, Photographer, and Videographer: Jeremy Meek

网站: www.artisansangkor.com
脸书: ~/ArtisansAngkor
Instagram: @artisansangkor


供稿人,图片摄影师与视频摄影师: Jeremy Meek

The 1961



In the sleepy and laid-back town of Siem Reap, there is a thriving artist community where travelers and local Cambodians alike often cross paths. At the heart of this is a multi-functional artist space called The 1961, which has served as a venue for all kinds of artist events and happenings in Siem Reap. The 1961 founder, Loven Ramos, previously owned a couple of smaller galleries in the middle of town, but after a number of years, he found the costs really prohibitive and wanted a new space that was bigger and could expand with his ideas as well as the needs of the community.

暹粒是一个平静而悠闲小镇,在这里,有一个蓬勃发展的艺术家社区,吸引着众多游客和柬埔寨人。而位于这一社区中心的是一个被称为The 1961的多功能艺术家空间,这里是暹粒各类艺术活动的举办地。The 1961创始人 Loven Ramos以前曾经营过几家位于市中心的小画廊,但几年后,发现运营成本实在太高,于是想找一个更大的空间,让他可能进一步实现自己的想法,满足艺术社区的发展需求。

The 1961 is a hybrid coworking space, art gallery, and events venue. The main hub can seat forty people at communal work tables or dedicated work stations; it’s a creative environment where freelancers, local artists, and traveling professionals are free to collaborate. The facilities include high-speed internet, a shared printer, a lounge, meeting rooms, a small marketplace for artists’ products, a mini-kitchen, and free coffee. In its previous incarnations, it was even a hotel and a café but has since metamorphosed into its current function as a multi-use space for artists.

The 1961 既是共享办公空间,也是艺术画廊和活动场地。这里的共享工作区和专用的工作站可以容纳40人。在这个充满创意精神的环境下,自由职业者、当地艺术家和旅游专业人士可以自由地协作。空间内的设施包括高速互联网,共享打印机,一间休息室,会议室,一个供艺术家出售作品的小市集,一个小厨房和免费咖啡。空间前身是酒店和咖啡厅,但后来演变成了现在这个为艺术家而设计的多用途空间。

The building itself is a 1960s heritage structure, and the design of everything is very much inspired by the ’60s, hence the name The 1961. Over the years, the design of the space has undergone some changes based on how it was used. “There is always something happening here,” Ramos says, “I think what makes it exciting is it’s never really planned out too much. We have DJs who just basically come in through the door and tell us, ‘I really love this space. We need to create something together.’ So then we put up an event on Facebook, and within 24 hours, we invite whoever we can, or whoever we wanted to come.”

建筑本身是建造于20世纪60年代历史文物,空间内部在很大程度上都是以上世纪60年代为灵感设计的,故而被命名为The 1961。多年来,这个空间的设计根据不同的用途发生了许多的变化。Ramos告诉我们:“这里总是很热闹。我想,这个空间之所以这么有魅力,正是在于它的无计划性。譬如,有些DJ第一次来就说,‘我真的很喜欢这个空间,我们一起来创作些什么吧。’然后,我们就在Facebook上发起了一次活动,在24小时之内,我们任意地邀请一些我们能邀请到的或想要邀请到的人来。”

Event spaces include a multimedia pod and a gallery with curated work by both local Cambodian and international artists. The spaces are multi-purpose and can host community meet-ups, lectures, business conferences, or even brainstorming sessions. Outside, there is a small garden area, while at the back of their artists’ shop, behind an otherwise nondescript golden door, is The 1961’s new restaurant, which also hosts local DJs and artist performances.

活动空间包括一个多媒体室和画廊,用来展出当地柬埔寨和国际艺术家的作品。这个多功能的空间既可举办艺术界聚会,也可以举办讲座、商务会议,甚至是头脑风暴会议。外面还有一个小花园,而在艺术家商店后面,在一扇独特的金色大门之后,就进入到了The 1961的新餐厅,这里还会举办本地DJ和艺术家表演。

For Ramos, he primarily wanted to open the gallery for local Cambodian artists at the beginning but admits that the presence of foreign artists provided “a window for local artists to see what is happening outside of Cambodia.” These days, the gallery exhibits the work of Cambodian artists 60% of the time, while the other 40% features the work of artists who are either expats or are completely foreign to Cambodia. “Our role is really to provide that platform to bridge the East and West,” says Ramos, “to bridge Cambodia into the rest of the world, and also the rest of the world into Cambodia.”


The 1961 Coworking and Art Space
211 Osaphear Street, Upper West River Side
Siem Reap, Cambodia


Hours: 7am〜10pm


Website: the1961.com
Facebook: ~The1961
Instagram: @the1961


Contributor, Videographer & Photographer: Leon Yan

211 Osaphear Street, Upper West River Side
The 1961 Coworking and Art Space


营业时间: 7am〜10pm




供稿人、视频与图片摄影师: Leon Yan

The Cambodian Circus



Siem Reap is perhaps best known as the relaxed resort town, located near the world-famous Angkor temples. But beyond the ruins of the spectacular temples, there is another unmissable attraction on the very western outskirts of the city. At the very west end of Sok San Road, near the intersection of Phare Circus Ring Road, is Phare, the Cambodian Circus. It is arguably the best, most authentic, and thrilling night of entertainment you will experience in Cambodia.

暹粒是柬埔寨热门度假胜地,附近就是举世著名的吴哥窟。但是,除了那些壮观的寺庙古迹, 这座城市西部郊区还有另一处不容错过的景点——在Sok San路的最西侧, 与环形公路交界的Phare, the Cambodian Circus马戏团。在这里,你可以体验到柬埔寨最优秀、最正宗的表演,度过一个最激动人心的夜晚。

Photographer: Aaron Santos
Photographer: Peter Phoeng
Photographer: Aaron Santos

Phare is an unforgettable experience that brings together theater, music, dance, acrobatics, and the circus to tell uniquely Cambodian stories. More than simply a circus or an entertaining show of acrobatics, the way that the performance unfolds can be surprising for first-time spectators. The stories are all distinctly Cambodian, based on either folk stories or modern dramas that are set in a post-Khmer Rouge era Cambodia.


Photographer: Peter Phoeng
Photographer: Peter Phoeng
Photographer: Peter Phoeng

Many of the shows are inspired by the real-life experiences of the Phare artists. Sokha deals with themes such as post-war trauma and the rehabilitative powers of art, while Khmer Metal takes the audience on a wild journey through the grungy world of Phnom Penh’s rock scene. Other shows like Sokrias (Eclipse)  and Preu (Chills)  are based on traditional Cambodian folk tales but are reinterpreted in a playful and modern way. Almost all of Phare’s shows, however, deal with serious issues like the war, poverty, discrimination, bullying, and post-traumatic stress for the many Cambodians who survived life under the Khmer Rouge.

许多表演的灵感均来自于Phare艺术家们的真实生活体验。《Sokha》 探讨战后创伤和艺术治愈力量的话题, 而《Khmer Metal 》则让观众领略了金边的地下摇滚音乐,体验一场狂野的音乐旅程。而其它的表演, 如《Sokrias(Eclipse)》和《Preu(Chills)》则是改编自柬埔寨的传统民间故事, 以俏皮和现代的方式重新诠释。然而, 几乎Phare的所有节目都是与严肃的话题相关的,譬如战争、贫困、歧视、欺凌和许多经历红色高棉时代幸存下来的柬埔寨人们所承受的战后创伤和压力。

Photographer: Peter Phoeng
Photographer: Maureen Ow
Photographer: Maureen Ow

Even in modern Cambodia, and especially in the rural villages, one in every five Cambodians still lives in poverty. In addition to producing high-quality shows, Phare is on a social mission to help bring the country’s many underprivileged children and their families above the poverty line by providing them with free professional arts training. All of the performers at Phare are graduates from Phare Ponleu Salpak, an NGO art school based in Battambang.

即使在今天的柬埔寨, 特别是在农村地区, 每五位柬埔寨人中就有一位仍然生活在贫困之中。所以,Phare 除了制作高质量的表演外, 还在实践一项社会使命——通过向贫困儿童提供免费的专业艺术培训, 帮助他们和他们的家庭脱离贫困。Phare马戏团的所有表演者都是毕业于Phare Ponleu Salpak学校,这是一所位于柬埔寨马德望的非政府组织的艺术学校。

Photographer: Peter Phoeng
Photographer: Peter Phoeng
Photographer: Peter Phoeng

Phare Ponleu Salpak (PPSA) provides free training to children in Battambang, Cambodia, with many of their students going on to perform at Phare in Siem Reap. The school in Battambang was first founded in 1994 by nine young Cambodian men after the fall of the Khmer Rouge. Taking the art training that they learned at a refugee camp, they returned home and offered free drawing classes to children and the local community. Soon after, they opened their own art school, providing vocational arts training in the visual arts, and later expanding to performing arts.

Phare Ponleu Salpak (PPSA) 为马德望的儿童提供免费培训, 他们中的许多学员之后会进入暹粒的 Phare Circus马戏团表演。这所学校是红色高棉垮台后,由九名年轻的柬埔寨男子于1994年成立的。他们在难民营中接受艺术训练, 返回家园后又向街头流浪儿童和当地社区提供免费绘画课程。不久之后, 他们就开设了自己的艺术学校, 提供视觉艺术方面的职业艺术训练, 后来又加入了表演艺术。

Photographer: Peter Phoeng

The energy and passion of the young circus artists at Phare Circus will undoubtedly impress and move everyone who comes to experience the show. It is a testament to the transformative and rehabilitative nature of art. While there are many things to do while in Siem Reap, such as visiting the Angkor temples, Ta Prohm, Tonle Sap, or the Old Market and Pub Street – a visit to the city would not be complete without also experiencing Phare, the Cambodian Circus. Be sure not to miss it!

Phare Circus马戏团年轻表演者的能量和激情一定能打动每一位观众,它很好地诠释了艺术的治愈和改造的力量。虽然,暹粒有许多值得参观的地方,譬如吴哥寺庙、塔布茏寺、 洞里萨湖、旧市场和酒吧街, 但是如果没有去看一场Phare Circus马戏团的表演,你的柬埔寨之旅可以说是不完整的,所以千万不要错过了哦!

Photographer: Peter Phoeng
Photographer: Caroline Guillet
Photographer: Scott Sharick

Phare Circus Ring Road (South of intersection with Sok San Road)
Siem Reap, Cambodia


Phone: +855 (0) 15 499 480

Facebook: ~/PhareCambodianCircus


Contributor & Videographer: Leon Yan
Images Courtesy of Phare Circus

Phare Circus Ring Road (南侧与Sok San Road交界)


电话: +855 (0) 15 499 480



供稿人与视频摄影师: Leon Yan
图片由Phare Circus提供

My Boy



The printmaking studio Sticky Fingers was formed when the lead guitarist and founder of The Cambodian Space Project Julien Poulson was introduced to local screenprinter Heng Visal at The 1961 in Siem Reap. At the time, the point of the studio was simply to produce gig posters for and shape the visual look of The Cambodian Space Project, a psychedelic rock band from Phnom Penh that has been leading the country’s cultural revival.

乐队The Cambodian Space Project的创始人和主吉他手Julien Poulson在柬埔寨暹罗的The 1961认识当地丝网版画家Heng Visal,然后成立了版画工作室Sticky Fingers。刚开始,工作室的重点只是在于制作演出海报以及优化The Cambodian Space Project的视觉呈现效果。来自金边的迷幻摇滚乐队The Cambodian Space Project一直志在引领着这个国家的文化复兴。

IdleBeats is a Shanghai-based independent screenprint studio, founded by the Chinese artist Nini Sum and the German artist Gregor Koerting. They are well-known at home for their fresh and soulful print art, and their love of exploring different art mediums. In addition to making prints, Nini and Gregor also create illustrations, paintings, comic books, sculptures, and other kinds of experimental artwork. Last year in November, IdleBeats initiated a collaborative silkscreen exhibition series Tale of Two Cities, the first of which featured the print studio Frenchfourch from Paris.

位于上海的独立丝网版画工作室IdleBeats由中国艺术家Nini Sum和德国艺术家Gregor Koerting创立。他们因充满灵魂的新兴版画艺术,以及探索不同艺术媒体的热情而在国内享有一定知名度。 除了版画之外,Nini和Gregor也创作了一系列实验性作品,包括插图、绘画、漫画、雕塑等。去年十一月,IdleBeats发起协作性丝网版画展览系列——“双城记”,其中首站以来自巴黎的印制工作室Frenchfourch为主打特色。

This year’s edition of Tale of Two Cities sees Phnom Penh’s Sticky Fingers and Shanghai’s IdleBeats come together to collaborate on a colorful and fun print entitled My Boy. The artists from both sides designed and printed the silkscreen prints all in the course of one searingly hot day at Julien Poulson’s studio in the sleepy town of Kampot, Cambodia. Incorporating found Khmer typography, iconic pop art from Cambodian packaging, and multiple layers of bright bold colors, the print is a delightful and eye-catching mix of both studio’s visual styles.

今年的”双城记”展览由金边的Sticky Fingers和上海的IdleBeats携手,共同创作出色彩缤纷鲜艳和充满趣味的版画作品:《My Boy》。两边艺术家来到柬埔寨Julien Poulson的工作室,在这个寂静小镇Kampot异常炎热的天气下,设计并印制出最后成品。作品中融入了高棉的版式设计和柬埔寨包装上的标志性波普艺术,并大胆用色彩层层叠加,同时融合了两个工作室的视觉风格,既赏心悦目且让人眼前一亮。

My Boy can now be purchased at the Neocha Shop. Each print was screen printed in four layers of red, yellow, blue, and black, on 300gsm unbleached Earth paper, in a limited edition of 40. If you live in or happen to be in Shanghai, the opening of this year’s edition of Tale of Two Cities #2  will happen this Saturday, December 10th. In addition to the unveiling of the collaboration print My Boy, IdleBeats will release their latest print series, as well as work from Sticky Fingers. There will be a special 20% discount on all prints for those attending the opening event! Details about the event are listed below.

作品《My Boy现在可以在新茶网的商店里购买。每个成品都在300克平方米的原色纸上以红、黄、蓝、黑四层丝网印刷,限量制作40张。若你在上海生活或恰好路过,可以考虑去参加今年的”双城记”#21210日(星期六)的开幕式。除了揭开合作成品《My Boy》的面纱外,IdleBeats将发布其最新的印制系列作品,另外也会展出Sticky Fingers的作品。对于参加开幕式的朋友,购买任何产品将享有20%的特殊优惠!更多活动详情见下表。

To pay via PayPal or international credit card, please check out through our Shopify. To pay with AliPay or WeChat, please visit our Weidian.


Sticky Fingers x IdleBeats的《My Boy》




  • Edition size: 40
  • Screenprint size: 39 x 46cm
  • Number of colors: 4
  • Paper: 300gsm unbleached Earth paper
  • Price: $60 for single print without frame


Event: Tale of Two Cities #2
Opening: Saturday, December 10, 2016, 1 ~ 7 pm
Exhibition Dates: December 10, 2016 ~ January 9, 2017


Base – Classroom
Building 2
No. 65 Songyuan Road (Entrance on Huangjincheng Dao)
Changning District, Shanghai
People’s Republic of China


  • 发行数量: 40
  • 制品尺寸: 39 x 46cm
  • 颜色数: 4
  • 纸: 300克本白大地纸
  • 价格: ¥400无框架单张


活动名称: “双城记” #2
开幕时间: 星期六,2016年12月10日,下午1点至7点
展览日期: 2016年12月10日——2017年1月9日


Base – Classroom

Website: idlebeats.com


Contributor, Photographer & Videographer: Leon Yan

网站: idlebeats.com


供稿人,图片摄影师与视频摄影师: Leon Yan

Chifumi Tattowiermeister

Upon his arrival in Cambodia, Chifumi Tättowiermeister discovered a developing contemporary street art scene in the capital of Phnom Penh. In the last four years, he has become a willing pied piper for young budding Cambodian street artists. Whilst there are no specific laws specifying that street art is illegal in Cambodia, murals are often whitewashed and painted over, even if artists had previously attained permission from the local city hall.

បន្ទាប់ពីគាត់បានមកដល់ប្រទេសកម្ពុជា លោក Chifumi Tättowiermeister បានរកឃើញទីតាំងសិល្បៈតាមដងវិថីបែបសហសម័យដែលកំពុងមានការអភិវឌ្ឍនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។ កាលពីបួនឆ្នាំមុន គាត់បានក្លាយជាអ្នកដឹកនាំដែលប្រកបដោយឆន្ទៈសម្រាប់វិចិត្រករគំនូរតាមដងវិថីវ័យក្មេងដែលពោរពេញដោយទេពកោសល្យនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះបីជាពុំមានច្បាប់ច្បាស់លាស់ណាមួយដែលបញ្ជាក់ថាសិល្បៈតាមដងវិថី គឺជាអំពើខុសច្បាប់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏គំនូរនៅលើជញ្ជាំងតែងតែត្រូវបានគេលុបដោយទឹកថ្នាំពណ៌ ស និងលាបថ្នាំជញ្ជាំង ទោះបីជាវិចិត្រករធ្លាប់ទទួលបានការអនុញ្ញាតិពីសាលាក្រុងក្នុងមូលដ្ឋានពីមុនមកក៏ដោយ។

In recent years, local government bodies have become more receptive to street art, especially if they’re promoting traditional Khmer culture or positive social messages. With this in mind, Chifumi draws inspiration from the local Cambodian society for his eye-catching murals that boldly celebrate the colours and culture of his new found home. Neocha caught up with Chifumi recently to learn more about his current projects and his involvement in this year’s Cambodia Urban Art Festival.

អង្គភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងមូលដ្ឋានកាន់តែអាចទទួលយកបាននូវសិល្បៈតាមដងវិថីនេះ ហើយ ប្រសិនបើពួកគេធ្វើការលើកតម្កើងវប្បធម៌ប្រពៃណីខ្មែរ ឬសារវិជ្ជមាននៅក្នុងសង្គម។ ដោយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវទស្សនៈបែបនេះនៅក្នុងចិត្ត Chifumi បានទាញយកការបំផុសគំនិតពីសង្គមកម្ពុជានៅក្នុងមូលដ្ឋានសម្រាប់ការគួររូបលើជញ្ជាំងដែលគួរឲ្យទាក់ទាញភ្នែករបស់គាត់ ដែលកត់សម្គាល់យ៉ាងច្បាស់លាស់នូវពណ៌ និងវប្បធម៌នៃផ្ទះថ្មីដែលគាត់បានទៅដល់។ Neocha បានទៅជួបជាមួយ Chifumi នាពេលថ្មីៗនេះដើម្បីធ្វើការរៀនសូត្របន្ថែមអំពីគម្រោងបច្ចុប្បន្នរបស់គាត់ និងការចូលរួមរបស់គាត់នៅក្នុងទិវាសិល្បៈខាងក្រៅនៃប្រទេសកម្ពុជានៅក្នុងឆ្នាំនេះ។

Neocha: What is the creative process behind your amazing murals?

Chifumi: Whenever I’m out looking for a wall to do my next mural, I pay attention to every detail. For me, the social and cultural background of the city in which I’m painting in is just as important as the architectural space itself. I always create a sketch before I actually start painting; it is always as if the local context of each city feeds into my work. Living in Southeast Asia allows me to incorporate local mythology and culture as graphic elements in my work. I’m always on the road, so I usually have water-based acrylic paint with my own brushes and rolls handy – it’s not always possible to find good quality graffiti spray cans where I am.

Neocha: តើអ្វីគឺជាដំណើរការប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិតដែលនៅពីក្រោយរូបគំនូរលើជញ្ជាំងដ៏អស្ចារ្យរបស់លោក?

Chifumi: នៅគ្រប់ពេលដែលខ្ញុំចេញទៅខាងក្រៅដើម្បីស្វែងរកជញ្ជាំងណាមួយដើម្បីគូររូបគំនូរលើជញ្ជាំងបន្ទាប់ទៀតរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំតែងតែយកចិត្តទុកដាក់លើគ្រប់ចំណុចលម្អិតទាំងអស់។ សម្រាប់ខ្ញុំ សាវតារផ្នែកសង្គម និងវប្បធម៌របស់ទីក្រុងដែលខ្ញុំកំពុងតែធ្វើការគូររូបគឺមានសារៈសំខាន់ដូចគ្នាទៅនឹងផ្ទៃលំហផ្នែកស្ថាបត្យកម្មរបស់ទីក្រុងនោះផងដែរ។ ខ្ញុំតែងតែធ្វើការព្រាងរូបគំនូរមួយមុនពេលដែលខ្ញុំចាប់ផ្តើមធ្វើការគូររូបគំនូរពិតប្រាកដ គឺហាក់បីដូចជាបរិបទក្នុងមូលដ្ឋានរបស់ទីក្រុងនីមួយៗត្រូវបានរួមបញ្ចូលទៅក្នុងការងាររបស់ខ្ញុំ។ ការរស់នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍បានធ្វើឲ្យខ្ញុំអាចរួមបញ្ចូលទេវកថា-វិទ្យា និងវប្បធម៌ក្នុងមូលដ្ឋានជាក្រាហ្វិកចូលទៅក្នុងការងាររបស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំតែងតែនៅតាមដងវិថី ដូច្នេះជាធម្មតាខ្ញុំមានទឹកថ្នាំពណ៌ដែលមានសារធាតុអាគ្រីលីកដែលផ្អែកលើកម្រិតទឹករួមជាមួយច្រាសផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្ញុំ និងលាបថ្នាំដោយការរុញដោយដៃ – ខ្ញុំមិនមែនតែងតែអាចរកបានកំប៉ុងបាញ់ទឹកថ្នាំរូបគំនូរលើជញ្ជាំងដែលមានគុណភាពល្អនៅកន្លែងដែលខ្ញុំរស់នៅនោះទេ។

Neocha: What brought you to Cambodia? What drew you to the art scene here?

Chifumi: Four years ago, I started a project for a French media platform that documented my journey from India to Australia and I continuously made art along the way. Unfortunately, before its completion, the project came to an abrupt end whilst I was traveling through Southeast Asia. I have been living in Cambodia ever since – it was a difficult time, but I still have so many great memories about my arrival in Phnom Penh. There was no real prominent street art scene and only a few street artists around when I arrived. So, I worked hard. I tried really hard to bring something cool and artistic to this city. Looking back now, it was a really great feeling.

Neocha: តើអ្វីដែលជម្រុញរូបលោកឲ្យមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជា? តើអ្វីទាក់ទាញលោកឲ្យមានចំណាប់អារម្មណ៍មកលើឆាកសិល្បៈនៅទីនេះ?

Chifumi: កាលពីបួនឆ្នាំមុន ខ្ញុំបានចាប់ផ្តើមគម្រោងមួយសម្រាប់វេទិកាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់ប្រទេសបារាំងដែលបានចងក្រងឯកសារអំពីការធ្វើដំណើររបស់ខ្ញុំពីប្រទេសឥណ្ឌាទៅកាន់ប្រទេសអូស្រ្តាលី ខ្ញុំបានបង្កើតសិល្បៈជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងអំឡុងពេលនៃការធ្វើដំណើររបស់ខ្ញុំ។ ជាអកុសល មុនពេលដែលគម្រោងត្រូវបានបញ្ចប់យ៉ាងពេញលេញ គម្រោងនេះត្រូវបានបញ្ចប់ភ្លាមៗខណៈពេលដែលខ្ញុំកំពុងធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ខ្ញុំបានរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាចាប់តាំងពីពេលនោះមក – វាគឺជាពេលវេលាដ៏លំបាកមួយ ប៉ុន្តែខ្ញុំនៅតែមានការចងចាំដ៏អស្ចារ្យជាច្រើនអំពីការមកដល់ទីក្រុងភ្នំពេញ។វាពុំមានទីតាំងសិល្បៈតាមដងវិថីដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងពិតប្រាកដនោះទេ និងមានវិចិត្រកររូបគំនូរតាមដងវិថីតែពីរឬបីនាក់ប៉ុណ្ណោះនៅពេលដែលខ្ញុំបានមកដល់នោះ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំបានធ្វើការខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំង ខ្ញុំបានព្យាយាមយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការនាំយកអ្វីដែលមានភាពស៊ីវិល័យ និងមានលក្ខណៈសិល្បៈមកកាន់ទីក្រុងនេះ។ រំឮកឡើងវិញនៅពេលនេះ វាពិតជាអារម្មណ៍ដ៏អស្ចារ្យមួយ។

Neocha: You are the artistic director for the Cambodia Urban Art Festival 2016. What was it like to bring 14 artists together to showcase their work across Phnom Penh?

Chifumi: After residing in Phnom Penh for the last few years, I was determined to unify the graffiti and street art scene here, and I thought that the best way to do it would be to create a fun event that gave Cambodian youths a rich insight into this artistic culture. So, I decided to bring local artists and international painters together; the festival included artists of ten different nationalities and we hoped they would bring some fresh colours into Phnom Penh. It was so important for us to reference the local culture and context in these projects; once all of the murals were done, we organised a tour across the city with 50 free tuk-tuks. We even had a few local hip-hop artists performing at some of the venues; I’m elated that this project happened and I truly think that the Cambodian youth were really able to gain something from it.

Neocha: លោកគឺជាប្រធានផ្នែកសិល្បៈសម្រាប់ទិវាសិល្បៈខាងក្រៅនៃប្រទេសកម្ពុជា ឆ្នាំ 2016 –តើវាមានលក្ខណៈយ៉ាងដូចម្តេចដែរក្នុងការប្រមូលផ្តុំវិចិត្រករចំនួន 14 រូបឲ្យមកជួបជុំគ្នាដើម្បីធ្វើបទបង្ហាញអំពីការងាររបស់ពួកគេនៅទូទាំងទីក្រុងភ្នំពេញ?

Chifumi: បន្ទាប់ពីបានស្នាក់នៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញបានពីរបីឆ្នាំ ខ្ញុំបានសម្រេចចិត្តធ្វើការបង្រួបបង្រួមការគូររូបគំនូរនៅលើជញ្ជាំង និងឆាកសិល្បៈតាមដងវិថីនៅទីនេះ ហើយខ្ញុំគិតថា វិធីសាស្រ្តដែលល្អបំផុតសម្រាប់ការធ្វើការបង្រួបបង្រួមនេះ អាចជាការបង្កើតព្រឹត្តិការណ៍កំសាន្តដែលផ្តល់ជូនយុវជនកម្ពុជានូវការយល់ដឹងយ៉ាងច្បាស់អំពីវប្បធម៌សិល្បៈនេះ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំបានសម្រេចចិត្តនាំយកវិចិត្រករនៅក្នុងមូលដ្ឋាន និងអ្នកគូររូបអន្តរជាតិឲ្យមកធ្វើការជាមួយគ្នា។ ទិវានេះបានរួមបញ្ចូលវិចិត្រករដែលមានសញ្ជាតិខុសៗគ្នាជាង 10 ដើម្បីពាំនាំមកនូវពណ៌ស្រស់ស្រាយមួយចំនួនមកកាន់ទីក្រុងភ្នំពេញ។ ការយោងដល់វប្បធម៌ក្នុងមូលដ្ឋាន និងបរិបទក្នុងគម្រោងទាំងនេះក៏មានសារៈសំខាន់ចំពោះយើងផងដែរ។ បន្ទាប់ពីយើងគូររូបគំនូរលើជញ្ជាំងទាំងអស់រួចរាល់ហើយ យើងបានរៀបចំការធ្វើដំណើរជុំវិញទីក្រុងដោយការធ្វើដំណើរតាមរ៉ឺម៉កកង់បីចំនួន 50 ដោយឥតគិតថ្លៃ។ យើងក៏មានសិល្បករហ៊ីបហប់(hip-hop) មួយចំនួនតូចដែលធ្វើការសម្តែងនៅទីកន្លែងមួយចំនួនផងដែរ។ ខ្ញុំមានក្តីរំភើបរីករាយដែលគម្រោងនេះបានកើតឡើង ហើយខ្ញុំពិតជាគិតថា យុវជនកម្ពុជាពិតជាអាចទទួលបានចំណេះដឹងមួយចំនួនពីគម្រោងនេះ។

Neocha: What are some of the other upcoming projects that you have around Asia?

Chifumi: Recently, I attended the PRASAD Festival in Nepal. I actually painted a giant mural in Kathmandu before the 2015 earthquake, so I felt compelled to return and share some colours with the local people. I feel like the street art scene in Nepal is much like Cambodia, as in it’s very young. But I see a lot of opportunities and hope in these artists who are working hard to develop their own style and energy. My next few projects will be situated in Pakistan, India, Indonesia and Malaysia, but I’ll also continuously working from Phnom Penh – Asia keeps artists very busy sometimes! 

Neocha: តើមានគម្រោងអ្វីផ្សេងទៀតដែលលោកនឹងធ្វើឡើងនៅជុំវិញទ្វីបអាស៊ីនាពេលខាងមុខ?

Chifumi; នាពេលថ្មីៗនេះ ខ្ញុំបានចូលរួមទិវា PRASAD នៅប្រទេសនេប៉ាល់ – ជាក់ស្តែង ខ្ញុំបានគូររូបគំនូរលើជញ្ជាំងដ៏ធំមួយនៅ Kathmandu មុនពេលមានការរញ្ជូយដីនៅក្នុងឆ្នាំ 2015 ដូច្នេះខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថា ខ្ញុំត្រូវបានគេបង្ខំឲ្យត្រឡប់ទៅទីនោះវិញដើម្បីចែករំលែកពណ៌មួយចំនួនជាមួយប្រជាជនក្នុងមូលដ្ឋាន។ ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថា ឆាកសិល្បៈតាមដងវិថីនៅប្រទេសនេប៉ាល់ គឺដូចគ្នានឹងឆាកសិល្បៈតាមដងវិថីនៅប្រទេសកម្ពុជាខ្លាំងណាស់ គឺនៅក្មេងខ្ចីខ្លាំងណាស់ – ប៉ុន្តែខ្ញុំមើលឃើញឱកាសជាច្រើន និងមានក្តីសង្ឃឹមយ៉ាងខ្លាំងចំពោះវិចិត្រករទាំងនេះដែលកំពុងខិតខំប្រឹងប្រែងអភិវឌ្ឍរចនាបថផ្ទាល់ខ្លួន និងថាមពលរបស់ពួកគេ។ គម្រោងមួយចំនួនតូចបន្ទាប់ទៀតរបស់ខ្ញុំនឹងធ្វើឡើងនៅប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ប្រទេសឥណ្ឌា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ព្រមទាំងការធ្វើការងារជាបន្តបន្ទាប់នៅទីក្រុងភ្នំពេញ។ នៅពេលខ្លះ ទ្វីបអាស៊ីធ្វើឲ្យវិចិត្រករទាំងឡាយមានភាពមមាញឹកខ្លាំងណាស់!

Neocha: Where do you hope that your art can take you in the future?

Chifumi: I feel that every painting I do is more for myself than for the sake of being remembered. Each mural is a personal challenge that I have to surpass. For contemporary street artists now, the lifestyle is intense. You are always invited to travel and put your mark onto many new places. All of my travels change and influence my artworks, allowing me to put different shapes and colours into play. With every new culture that I immerse myself into, it always gives me the energy to create more. I hope that my art will continue to take me on the road again and again in the future, and I also hope that my art will stay free in public spaces and won’t be locked into the cage of a gallery or museum space.

Neocha: តើអ្នកសង្ឃឹមថា សិល្បៈរបស់អ្នកនឹងនាំអ្នកទៅកាន់ទីណានៅពេលអនាគត?

Chifumi: ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថា គ្រប់រូបគំនូរដែលខ្ញុំគូរ គឺខ្ញុំគូរវាឡើងសម្រាប់ខ្លួនខ្ញុំច្រើនជាងសម្រាប់ការចងចាំរបស់អ្នកទាំងអស់គ្នា – រូបគំនូរលើជញ្ជាំងនីមួយៗ គឺជាការប្រកួតប្រជែងផ្ទាល់ខ្លួនដែលខ្ញុំត្រូវតែធ្វើឲ្យកាន់តែល្អឡើង។ សម្រាប់វិចិត្រកររូបគំនូរតាមដងវិថីបែបសហសម័យនាពេលបច្ចុប្បន្ន ពួកគេមានការផ្តោតយ៉ាងខ្លាំងទៅលើរចនាបថនៃជីវិត – អ្នកតែងតែត្រូវបានគេអញ្ជើញឲ្យធ្វើដំណើរ និងធ្វើការកត់សម្គាល់ទីកន្លែងថ្មីៗជាច្រើន។ រាល់ការធ្វើដំណើររបស់ខ្ញុំបានផ្លាស់ប្តូរ និងបានជះឥទ្ធិពលដល់កិច្ចការសិល្បៈរបស់ខ្ញុំ ដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំអាចបង្កើតទ្រង់ទ្រាយខុសៗគ្នា និងដាក់ពណ៌ខុសៗគ្នានៅក្នុងសកម្មភាពនានា។ ជាមួយនឹងវប្បធម៌ថ្មីៗដែលខ្ញុំបានចុះទៅសិក្សាដោយផ្ទាល់ វាតែងតែធ្វើឲ្យខ្ញុំមានថាមពលក្នុងការបង្កើតអ្វីៗថ្មីៗបន្ថែមទៀត។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថា សិល្បៈរបស់ខ្ញុំនឹងបន្តធ្វើឲ្យខ្ញុំអាចស្ថិតនៅតាមដងវិថីម្តងហើយម្តងទៀតនៅពេលអនាគត ហើយខ្ញុំក៏សង្ឃឹមផងដែរថា សិល្បៈរបស់ខ្ញុំនឹងស្ថិតនៅយ៉ាងមានសេរីភាពនៅទីតាំងសាធារណៈ និងមិនត្រូវបានចាក់សោរទុកនៅក្នុងទ្រុងនៃវិចិត្រសាល ឬទីតាំងណាមួយនៃសារមន្ទីរឡើយ។

: ~/chifumistreetart


Contributor: Whitney Ng
Images Courtesy of Chifumi Tättowiermeister

: ~/chifumistreetart


អ្នកជំនួយ: Whitney Ng
មានការអនុញ្ញាតពី រូបថត: Chifumi Tättowiermeister

The Vann Molyvann Project

Born in Kampot, Cambodia, Vann Molyvann is undoubtedly the most prolific and famous architect of the New Khmer Architecture movement. After studying fine arts and architecture at the École Nationale Supérieure des Beaux-Arts in Paris, he would later return to a newly independent and socialist Cambodia in 1956. At the time, he was one of few architects in Cambodia who had any formal training, and soon after he was appointed a chief state architect. Vann Molyvann would go on to design many of the country’s most ambitious public projects, including Phnom Penh’s grand Olympic Sports Complex.

ដោយមានស្រុកកំណើតនៅខេត្តកំពត ប្រទេសកម្ពុជា លោក វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ ប្រាកដណាស់ គឺជាស្ថាបត្យករដែលមានផលិតភាព និងមានភាពល្បីល្បាញជាទីបំផុតនៃចលនាស្ថាបត្យកម្មខ្មែរសម័យថ្មី។ បន្ទាប់ពីបានសិក្សាផ្នែកវិចិត្រសិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្មនៅសាលាវិចិត្រសិល្បៈជាតិជាន់ខ្ពស់(École Nationale Supérieure des Beaux-Arts)នៃទីក្រុងប៉ារីស គាត់បានវិលត្រឡប់មកកាន់ប្រទេសកម្ពុជាដែលទើបតែទទួលបានឯករាជ្យថ្មីៗ និងស្ថិតនៅក្នុងសម័យសង្គមនិយ័មវិញនៅក្នុងឆ្នាំ1956។ នៅពេលនោះ គាត់គឺជាស្ថាបត្យករមួយរូបនៅក្នុងចំណោមស្ថាបត្យករមួយចំនួនតូចនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដែលទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាលជាផ្លូវការ ហើយបន្តិចក្រោយមក បន្ទាប់ពីគាត់ទទួលបានការតែងតាំងជាប្រធានស្ថាបត្យកម្មរដ្ឋ លោក វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ បានបន្តធ្វើការរចនាគម្រោងសាធារណៈដ៏គួរឲ្យស្ងប់ស្ងែងជាទីបំផុតជាច្រើនកន្លែងនៅក្នុងប្រទេស ដែលរួមបញ្ចូលទាំងអគារពហុកីឡាដ្ឋានអូឡាំពិកដ៏ធំនៅទីក្រុងភ្នំពេញផងដែរ។

A sprawling and impressive structure that boasts a hydraulics system that was inspired by the moats and channels of Angkor Wat, the Olympic Stadium and its design signaled the start of a period of creativity and modernity in New Khmer architecture. During this time, Vann Molyvann would go on to design dozens of well-known public buildings and private homes in Phnom Penh, and elsewhere in Cambodia. Over the course of the next decade, as an architect and urban planner, he would redefine the way his country looked, while leaving his iconic imprint on the country’s capital.

រចនាសម្ព័ន្ធដែលលាតសន្ធឹង និងគួរឲ្យស្ងប់ស្ងែងមួយ ដែលកាន់កាប់ប្រព័ន្ធកម្លាំងទឹកមួយដែលត្រូវបានបំផុសគំនិតដោយគូទឹក និងបណ្តាញនានានៃប្រាសាទអង្គរវត្ត ពហុកីឡាដ្ឋានជាតិអូឡាពិក និងការរចនារបស់វាបានបង្ហាញអំពីចំណុចចាប់ផ្តើមនៃពេលវេលាមួយនៃគំនិតច្នៃប្រឌិត និងភាពទំនើបនៅក្នុងស្ថាបត្យកម្មខ្មែរជំនាន់ថ្មី។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ លោក វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ នឹងបន្តធ្វើការរចនាអគារសាធារណៈ និងលំនៅដ្ឋានឯកជនដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញរាប់សិបនៅភ្នំពេញ និងនៅកន្លែងផ្សេងៗទៀតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ក្នុងរយៈពេលជាងមួយទសវត្សរ៍បន្ទាប់មកទៀត ក្នុងនាមជាស្ថាបត្យករ និងនគរូបនីយករ គាត់នឹងកំណត់ឡើងវិញនូវរូបរាងរបស់ប្រទេសរបស់គាត់ ខណៈពេលជាមួយគ្នានោះ គាត់បានបន្សល់ទុកស្នាដៃពិសេសៗរបស់គាត់នៅក្នុងរាជធានីនៃប្រទេសនេះ។

But following the military coup of 1970 in Cambodia, Vann Molyvann left his homeland and moved to Switzerland, eventually returning some two decades later in 1991. Today, although considered by many to be an integral part of the country’s modern architectural heritage, his extraordinary buildings are now increasingly being threatened by decay and recent chaotic urban planning. In 2008, for example, two of the architect’s greatest achievements, the National Theatre Preah Suramarit and the Council of Ministers, were unceremoniously demolished by developers.

ក្រោយរដ្ឋប្រហារយោធាឆ្នាំ1970 នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា លោក វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ បានចាកចេញពីស្រុកកំណើតរបស់គាត់ និងផ្លាស់ទៅរស់នៅប្រទេសស្វីស ហើយជាចុងក្រោយ គាត់បានត្រឡប់មកវិញក្នុងរយៈពេលជាងពីរទសវត្សរ៍ក្រោយមក គឺនៅក្នុងឆ្នាំ1991។ ទោះបីជាមនុស្សជាច្រើនបានចាត់ទុកគាត់ថាជាផ្នែកដ៏សំខាន់មួយនៃកេរ្តិ៍តំណែលផ្នែកស្ថាបត្យកម្មសម័យទំនើបរបស់ប្រទេសក៏ដោយ ក៏អគារវិសាមញ្ញរបស់គាត់កំពុងតែទទួលការគម្រាមកំហែងកាន់តែខ្លាំងឡើងដោយសារភាពពុកផុយ និងនគរូបនីយកម្មប្រកបដោយភាពច្របូលច្របល់នាពេលថ្មីៗនេះ។ ឧទាហរណ៍ នៅក្នុងឆ្នាំ2008 ស្នាដៃដ៏អស្ចារ្យបំផុតរបស់ស្ថាបត្យកររូបនេះ ចំនួនពីរ គឺសាលមហោស្រពជាតិព្រះសុរាម្រិតនិងទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តី ត្រូវបានបំផ្លាញចោលក្នុងពេលមួយប៉ព្រិចភ្នែកដោយអ្នកអភិវឌ្ឍ។

The Vann Molyvann Project was established by an international team of architects, architectural students, and researchers with the mission to document and preserve the works of Vann Molyvann, which include the Olympic National Sports Complex, the Chaktomuk Conference Hall, the former State Palace (now the Senate), the 100 Houses (an urban housing project for workers), the Institute of Foreign Languages, and many others. The group hopes to achieve this by raising awareness of Vann Molyvann’s work through exhibitions and publications, creating historical surveys of existing structures, and documenting his work for longevity.

គម្រោង វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយក្រុមស្ថាបត្យករអន្តរជាតិ និស្សិតផ្នែកស្ថាបត្យកម្ម និងអ្នកស្រាវជ្រាវទាំងឡាយ ដោយមានបេសកកម្មក្នុងការរៀបចំជាឯកសារ និងធ្វើការអភិរក្សស្នាដៃទាំងឡាយរបស់លោក វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ ដែលរួមមាន អគារពហុកីឡាដ្ឋានជាតិអូឡាំពិក សាលសន្និសិទចតុមុខ អតីតព្រះបរមរាជវាំងរបស់រដ្ឋ (បច្ចុប្បន្ន គឺជាព្រឹទ្ធសភា) បុរី 100 ខ្នង (គម្រោងលំនៅដ្ឋាននៅទីប្រជុំជនសម្រាប់កម្មករ) វិទ្យាស្ថានភាសាបរទេស និងស្នាដៃផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។ ក្រុមនេះសង្ឃឹមថានឹងសម្រេចការងារនេះបានតាមរយៈការពង្រឹងការយល់ដឹងអំពីស្នាដៃរបស់លោក វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ តាមរយៈការតាំងពិព័ណ៌ និងការចុះផ្សាយនានា ការបង្កើតការស្ទង់មតិជាលក្ខណៈប្រវត្តិសាស្រ្តអំពីរចនាសម្ព័ន្ធដែលមានអត្ថិភាព និងចងក្រងស្នាដៃរបស់គាត់ជាឯកសារដើម្បីភាពស្ថិតស្ថេរជាយូរអង្វែង។

A few of his buildings continue to be used today, like the Institute of Foreign Languages (IFL) in Phnom Penh. The brilliant design of the college references some features of the hydraulic city of Angkor Wat, including its long elevated causeway and small reservoirs, while the lecture rooms and corridors were built using techniques to enhance the space’s cross-ventilation and natural lighting. Functional design considerations like these are highly representative of Vann Molyvann’s style, which can be described as combining Le Corbusier’s austere modernism with traditional Khmer design ideas.

អគារមួយចំនួនតូចរបស់គាត់ត្រូវបានគេបន្តប្រើប្រាស់នាពេលបច្ចុប្បន្ន ដូចជាវិទ្យាស្ថានភាសាបរទេស (IFL) នៅទីក្រុងភ្នំពេញ។ ការរចនាដ៏អស្ចារ្យនៃមហាវិទ្យាល័យដែលបញ្ជាក់អំពីលក្ខណៈពិសេសមួយចំនួននៃទីក្រុងប្រកបដោយកម្លាំងទឹក គឺអង្គរវត្ត ដែលរួមបញ្ចូលទាំងផ្លូវដើរដ៏វែង និងអាងស្តុកទឹកតូចៗដែលត្រូវបានស្ថាបនាឡើង ខណៈពេលដែលបន្ទប់បង្រៀន និងច្រករបៀងត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសដែលពង្រឹងការឆ្លងកាត់ចេញចូលនៃខ្យល់ និងពន្លឺធម្មជាតិទៅក្នុងទីធ្លា។ ការពិចារណាលើការរចនាដែលមានមុខងារជាច្រើនបែបនេះ គឺជាការតំណាងដ៏ខ្ពង់ខ្ពង់ដល់រចនាបថនានារបស់លោក វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ ដែលអាចត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងភាពទំនើបនិយមដ៏សាមញ្ញរបស់លោក លើ គ័កប៊ីហ្ស៊ើ( Le Corbusier) រួមជាមួយគំនិតរចនាបែបប្រពៃណីខ្មែរ។

In the golden era of New Khmer architecture between the years 1957 and 1970, Vann Molyvann designed, or had a role in planning, nearly 100 projects. For many foreign architects who hadn’t previously been aware of contemporary indigenous architecture in Cambodia, they are often stunned by how innovative, avant-garde, and environmentally conscious his designs are. And yet despite enjoying a status as one of the finest modern architects to have emerged from Southeast Asia, Vann Molyvann’s buildings are now increasingly facing neglect and the very real threat of demolition by property developers and city planners. To learn more about The Vann Molyvann Project, be sure to visit their website; tours to view some of Vann Molyvann’s work in person in Phnom Penh can also be arranged with Khmer Architecture Tours.

នៅក្នុងយុគមាសនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរសម័យថ្មី នៅចន្លោះឆ្នាំ 1957 និងឆ្នាំ 1970 លោក វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ បានធ្វើការរចនា ឬមានតួនាទីមួយនៅក្នុងរៀបចំផែនការ ជិត 100 គម្រោង។ សម្រាប់ស្ថាបត្យករបរទេសជាច្រើនដែលមិនធ្លាប់ស្គាល់អំពីស្ថាបត្យកម្មក្នុងស្រុកបែបសហសម័យនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាកាលពីមុន ពួកគេតែងតែមានការភ្ញាក់ផ្អើលចំពោះការរចនាដែលប្រកបដោយនវានុវត្តន៍ គំនិតថ្មីៗ និងមានភាពភ្ញាក់រឮកចំពោះបរិស្ថានដ៏ខ្លាំងក្លារបស់គាត់។ ថ្វីបើគាត់ទទួលបានឋានៈជាស្ថាបត្យករសម័យទំនើបដែលមានស្នាដៃល្អឥតខ្ចោះម្នាក់នៅក្នុងចំណោមស្ថាបត្យករដែលមានស្នាដៃល្អឥតខ្ចោះជាច្រើននាក់ដែលមានដើមកំណើតចេញពីទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍ក៏ដោយ ក៏បច្ចុប្បន្ន អគាររបស់លោក វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ កំពុងប្រឈមនឹងការមិនអើពើកាន់តែខ្លាំងឡើង និងការគម្រាមកំហែងដ៏ជាក់ស្តែងនៃការបំផ្លាញចោលដោយអ្នកអភិវឌ្ឍផ្នែកអចលនទ្រព្យ និងអ្នកធ្វើនគរូបនីយករ។ ដើម្បីសិក្សាបន្ថែមអំពីគម្រោង វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ សូមប្រាកដថាលោកអ្នកបានចូលទៅកាន់គេហទំព័ររបស់ពួកគេ ការធ្វើដំណើរកម្សាន្តដើម្បីទស្សនាស្នាដៃមួយចំនួនរបស់លោក វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ នៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញដោយផ្ទាល់ អាចត្រូវបានរៀបចំឡើងជាមួយការធ្វើដំណើរកម្សាន្តរបស់ស្ថាបត្យករខ្មែរនានា។



Contributor & Photographer: Leon Yan



អ្នករួមចំណែក និងអ្នកថតរូប៖: Leon Yan

The Ruins of Angkor

On what turned out to be one of the hottest days of the year in Cambodia this past April, I along with my guide set out to explore the atmospheric ruins of Angkor, the former glorious capital city of the Khmer Empire. While the intense heat, reaching a scorching 40°C by mid-afternoon, is immensely unpleasant for exploring, it is a deterrent that helps keep the usual hordes of tourists away. During those days in Siem Reap, bats were reportedly falling out of the sky – and in Battambang, dead monkeys were found by the roadside, many of them expired from dehydration.

ចំពោះអ្វីៗដែលបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់គឺថ្ងៃមួយក្នុងចំណោមថ្ងៃដ៍ក្តៅខ្លាំងបំផុតក្នុងប្រទេសកម្ពុជាកាលពីខែមេសាកន្លងទៅនេះ ខ្ញុំរួមជាមួយនឹងមគ្គុទេសក៏របស់ខ្ញុំ បានចាប់ផ្តើមគយគន់បរិយាកាសនៃប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែលជាអតីតកាលនៃរាជធានីដ៏រុងរឿងនៃចក្រភពខ្មែរ។ ក្នុងខណៈពេលដែលមានកម្តៅយ៉ាងខ្លាំងដែលក្តៅហែងមានកម្រិតរហូតដល់40 អង្សារនៅពាក់កណ្តាលពេលរសៀល គឺវាមិនគួរឲ្យជាទីពេញចិត្តទាល់តែសោះដើម្បីធ្វើការគយគន់។ វាគឺជាអ្វីៗដែលធ្វើឲ្យរាញញើតដែលជួយរារាំងក្រុមទេសចរទាំងឡាយឲ្យចាកចេញឆ្ងាយ។ ក្នុងកំឡុងថ្ងៃទាំងនោះនៃទីរួមខេត្តសៀមរាប សត្វប្រជៀវទាំងឡាយត្រូវបានគេរាយការណ៍មកថាមានពាសពេញមេឃ ហើយចំណែកឯនៅខេត្តបាត់ដំបងវិញ គេឃើញមានស្វាទាំងឡាយងាប់នៅតាមដងផ្លូវ និងសត្វស្វាជាច្រើនបានស្លាប់ដោយ កង្វះទឹកនៅក្នុងខ្លួន។

Angkor, which is a Khmer word, originally derives from the Sanskrit word nagara, which means “city”. It also refers to the former Khmer capital city, located about five kilometers north of present-day Siem Reap. The ancient city contains the ruins of thousands of spectacular religious temples, including its most famous temple, the magnificent Angkor Wat. The Khmer Empire was one of the most important civilizations of southeast Asia; its territory once included all of Cambodia, parts of southeast Thailand, and northern Vietnam. Angkor boasts an impressive medieval hydraulic system built by the city’s engineers, beautifully ornate architecture, and an extensive network of roads – but today all that is left are the ruins of structures, sometimes surreally overrun by large trees or left in a state of disarray. 

អង្គរ ជាភាសាខ្មែរដែលពីដំបូងកើតចេញពីពាក្យសំស្ក្រឹត ណាហ្ការា ដែលមានន័យថា “ទីក្រុង”។វាសំដៅទៅលើអតីតរាជធានីខ្មែរ ដែលមានទីតាំងប្រហែលប្រាំគីឡូម៉ែត្រភាគខាងជើងនៃខេត្តសៀមរាបនាបច្ចុប្បន្ន។ ទីក្រុងបុរាណមានប្រាសាទរាប់ពាន់ក្នុងប្រាសាទសាសនាដ៏អស្ចារ្យនេះ រួមមានប្រាសាទល្បីបំផុតរបស់ខ្លួនជាអង្គរវត្តដ៏ល្អឆើតឆាយ។ អធិរាជាណាចក្រខ្មែរជាផ្នែកមួយនៃភាពស៊ីវិល័យសំខាន់បំផុតនៃតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍; ទឹកដីរបស់ខ្លួននៅពេលដែលរួមបញ្ចូលទាំងអស់មកជាប្រទេសកម្ពុជា ដែលរួមមានបណ្តាផ្នែកភាគខាងត្បូងឆៀងខាងកើតនៃប្រទេសថៃ និងភាគខាងជើងនៃប្រទេសវៀតណាម។ អង្គរមានប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រនាមជ្ឈិមសម័យគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍បានសាងសង់ឡើងដោយវិស្វកររបស់ក្រុងនេះ ស្ថាបត្យកម្មតុបតែងលម្អស្រស់ស្អាត និងមានបណ្តាញផ្លូវថ្នល់ធំទូលាយ– ប៉ុន្តែអ្វីទាំងអស់ដែលនៅសល់នោះគឺសំណង់ប្រាង្គប្រាសាទ ពេលខ្លះមានការខូចខាតយ៉ាងពិតប្រាកដដោយសារដើមឈើធំៗ ឬស្ថិតក្នុងស្ថានភាពច្របូកច្របល់។

I started the day walking around the ancient Buddhist temple at Banteay Kdei and Ta Prohm with my guide, who made frequent stops to explain to me the meaning of etchings in the walls and the functions of the different chambers and enclosures we passed through. There were some visible signs of ongoing restoration work at Ta Prohm, but over the years, a lot of it has quietly been left in ruins – admittedly by the École Française d’Extrême-Orient, who led the early efforts to restore the dilapidated structures, as a “concession to the general taste for the picturesque.” With the passage of time, giant and imposing silk-cottom and fig trees have eerily and spectacularly blended into and grown on top of the structures.

ខ្ញុំបានចាប់ផ្តើមថ្ងៃនេះដើរនៅជុំវិញប្រាសាទព្រះពុទ្ធសាសនានៅសម័យបុរាណនៅឯប្រាសាទបន្ទាយក្តី និងប្រាសាទតាព្រហ្ម ជាមួយអ្នកនាំផ្លូវរបស់ខ្ញុំ ជាអ្នកដែលបានឈប់ជាញឹកញាប់ដើម្បីធ្វើការពន្យល់ខ្ញុំពីអត្ថន័យនៃចម្លាក់ ក្នុងជញ្ជាំង និងមុខងារតាមបន្ទប់ និងតាមប្រាង្គផ្សេងៗដែលយើងបានឆ្លងកាត់។ មានសញ្ញាដែលអាចមើលឃើញមួយចំនួននៃការងារស្តារឡើងវិញដែលកំពុងត្រូវបានគេធ្វើបន្តនៅឯប្រាសាទតាព្រហ្ម ប៉ុន្តែច្រើនឆ្នាំមកហើយ វាមានច្រើនទៀតណាស់ដែលបានសេសសល់យ៉ាងស្ងៀមស្ងាតក្នុងប្រាសាទ – ដែលបានរកឃើញដោយសាលាស្រាវជ្រាវបារាំង, ជាអ្នកដែលបានដឹកនាំកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីស្តាររចនាសម្ព័ន្ធទ្រុឌទ្រោមដើមឡើងវិញ ដូចជា “ការប្រគល់ឱ្យ ដើម្បីសាកល្បងទូរទៅសម្រាប់វិចិត្រកម្មគំនូរ។” ជាមួយនិងការកំណត់នៃពេលវេលា, ប្រៀបដូចជាយក្ស និងកប្បាសសូត្រ និងឧទុម្ពរបានលាយបញ្ចូលគ្នាទាំងស្រុងក្នុងភាពប្លែកៗគ្នា និងការដាំដុះនៅលើកំពូលនៃសំណង់នេះ។

Originally built as a Mahayana Buddhist monastery and school, Ta Prohm was eventually abandoned after the fall of the Khmer Empire in the 15th century. Like the rest of Angkor, it prospered for centuries but, after the mysterious collapse of the Khmer Empire, was abandoned and neglected for centuries. The overgrowth of vegetation at Ta Prohm has made it a popular destination for photographers – in many places appearing as if the surrounding jungle has swallowed up the entire complex of ancient temples.

បានកសាងដំបូងជាវត្តអារាមសម្រាប់អ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន និងសាលារៀន នៅទីបំផុតប្រាសាទតាព្រហ្មត្រូវបានគេបោះបង់ចោលបន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃចក្រភពខ្មែរនៅក្នុងសតវត្សទី 15 ។ ដូចជានៅសល់នៃអង្គរ វាបានរុងរឿងជាច្រើនសតវត្ស ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីការដួលរលំដ៏អាថ៍កំបាំងនៃអាណាចក្រខ្មែរ វាក៏ត្រូវបានបោះបង់ចោល និងការធ្វេសប្រហែសជាច្រើនសតវត្ស។ រុក្ខជាតិនានាដុះព័ទ្ធពាសពេញប្រាសាទតាព្រហ្មនេះបានធ្វើឱ្យវាជាគោលដៅពេញនិយមសម្រាប់អ្នកថតរូប – ក្នុងកន្លែងជាច្រើនបានលេចមុខចេញ ក៏ដូចជាប្រសិនបើព្រៃនៅជុំវិញនោះបានលេបយកសំណងខ្វាត់ខ្វែងទាំងមូលនៃប្រាសាទបុរាណ។

To the west of Ta Prohm is Angkor Thom, meaning “great city”, the last effective capital city of Angkor – and in the 12th century, it was then also the world’s largest city. At the exact center of Angkor Thom is the Bayon, the famous Khmer temple, which at the top of its towers, features a multitude of serene, smiling stone faces. Reportedly there are over 2000 carved faces on this structure. The baroque style and compressed claustrophobic spaces of the Bayon in Angkor Thom would be a stunning contrast with the classical ornate architecture and grand open spaces of Angkor Wat, which we head over to explore next.

ទៅភាគខាងលិចនៃតាព្រហ្មគឺអង្គរធំមានន័យថា “មហានគរ” ដែលជារាជធានីដែលមានប្រសិទ្ធិភាពចុងក្រោយនៃអង្គរ – ហើយនៅក្នុងសតវត្សទី 12 វាជាទីក្រុងធំបន្ទាប់បំផុតរបស់ពិភពលោកផងដែរ។ នៅកណ្តាលពិតប្រាកដនៃអង្គរធំគឺបាយ័នជាប្រាសាទខ្មែរល្បីដែលនៅលើកំពូលនៃប៉មរបស់ខ្លួនមានលក្ខណៈពិសេសដែលមានមុខថ្មមួយញញឹមយ៉ាងស្ងប់ស្ងាត់។ តាមរបាយការណ៍ថាមានចម្លាក់មុខជាង 2000 ចម្លាក់លើរចនាសម្ព័ន្ធនេះ។ រចនាបថប្លែកៗ និងចន្លោះបង្ហាប់ទីចង្អៀត នៃប្រាសាទបាយ័នក្នុងអង្គរធំនឹងក្លាយជាវត្ថុគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលជាមួយ និងស្ថាបត្យកម្មបុរាណនិងចន្លោះតុបតែងបើកចំហរនៃប្រាសាទអង្គរវត្តដែលយើងបានធ្វើដំណើរទៅស្វែងរកក្រោយ។

Now midday, at the height of the day’s intense heat, I have lunch just outside of Angkor Wat: a Cambodian fish amok, sticky rice mango with coconut milk, and fresh coconut water to drink. Although reluctant to head back into the heat, my guide and I are eager to continue exploring our last stop of the day – and so we cross over the famed moat of Angkor Wat and enter the temple complex from the main causeway. Once inside, I am amazed by the sheer scale and grandeur of the place. The best preserved temple of all in Angkor, Angkor Wat represents the high classical style of Khmer architecture. The amount of detail in its bas-reliefs and wall etchings is staggering.


ឥឡូវថ្ងៃត្រង់ នៅកម្ពស់នៃការកំដៅយ៉ាងខ្លាំងនៅថ្ងៃនេះ ខ្ញុំហូបអាហារថ្ងៃត្រង់នៅខាងក្រៅនៃប្រាសាទអង្គរវត្ត: ត្រីអាំង ម្ជូរស្វាយ បាយដំណើបខ្ទិះដូង និងទឹកដូងស្រស់ដើម្បីផឹក។ ទោះបីជាស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការធ្វើដំណើរត្រឡប់មកក្រោមកម្តៅវិញក៏ដោយ ក៏មគ្គុទេសក៍របស់ខ្ញុំហើយនិងខ្ញុចង់បន្តការរុករកកន្លែងឈប់ចុងក្រោយរបស់ពួកយើងនៃថ្ងៃនោះ – ដូច្នេះយើងបានឆ្លងកាត់គូរទឹកល្បីល្បាញនៃប្រាសាទអង្គរវត្ត និងច្រកចូលប្រាសាទពីច្រកឆ្លងកាត់គូរទឹកសំខាន់ៗ។ ពេលដែលនៅខាងក្នុង, ខ្ញុំភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំងដោយទំហំបរិមាណនិងភាពអស្ចារ្យនៃកន្លែង។ ប្រាសាទត្រូវបានថែរក្សាយ៉ាងល្អបំផុតទាំងអស់នៅក្នុងអង្គរ ប្រាសាទអង្គរវត្តតំណាងឱ្យរចនាបថបុរាណជាន់ខ្ពស់នៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ។ ចំនួនរៀបរាប់ក្នុងចម្លាក់លៀនស្រាលៗ និងតាមគែមជញ្ជាំងគឺគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល។

The largest religious monument in the world, Angkor Wat was originally built as a Hindu temple, then later transforming into a Buddhist temple and mausoleum for the Khmer King Suryavarman at the end of the 12th century. Today, shrines for both Vishnu and Buddha co-exist on the site and can be found at different locations in the complex. Because it is low season, I am fortunate to encounter fewer tourists in the temple and more religious pilgrims. Climbing up to the highest point of the temple, I am taken back by some of the views overlooking Angkor. Standing from up there, it felt like time stood still – and it was easy to imagine what the former Khmer Empire may have looked like many, many centuries ago. It was the perfect ending to an unforgettable day in the heat.

វិមានសាសនាធំជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោកដែលអង្គរវត្តត្រូវបានសាងសង់ឡើងជាប្រាសាទហិណ្ឌូមួយ បន្ទាប់ក្រោយមកបានផ្លាស់ប្តូរទៅជាព្រះវិហារព្រះពុទ្ធសាសនានិងព្រះសុសានសម្រាប់ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នខ្មែរនៅចុងសតវត្សទី 12។ សព្វថ្ងៃនេះទីសក្ការៈបូជាសម្រាប់ទាំងព្រះវិស្ណុនិងព្រះពុទ្ធមាននៅលើសហតំបន់ និងអាចត្រូវបានរកឃើញនៅទីតាំងផ្សេងគ្នានៅក្នុងអគារខ្វាត់ខ្វែង។ ដោយសារតែវាជារដូវទាប, ខ្ញុំពិតជាសំណាងណាស់ដែលបានជួបប្រទះនៅព្រះវិហារមានភ្ញៀវទេសចរតិចតួចអ្នកធម្មយាត្រាសាសនា និងមនុស្សជាច្រើនទៀត។ ឡើងដល់ចំណុចខ្ពស់បំផុតនៃប្រាសាទនេះ, ខ្ញុំបានថតយកមកវិញនូវទេសភាពមួយចំនួននៃប្រាសាទអង្គរទាំងមូល។ ក្រោកឈរឡើងនៅទីនោះ វាមានអារម្មណ៍ដូចជាពេលវេលាដែលបានឈរនៅទីនោះដែរ – ហើយវាគឺជាការងាយស្រួលក្នុងការស្រមៃនូវអ្វីដែលជាអតីតកាលនៃអាណាចក្រខ្មែរ ប្រហែលជាមើលទៅដូចជាមនុស្សដ៏ច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយ។ វាជាការបញ្ចប់យ៉ាងល្អឥតខ្ចោះមួយនៅក្រោមកម្តៅថ្ងៃដែលមិនអាចបំភ្លេចបាន។

Contributor & Photographer: Leon Yan

អ្នករួមចំណែក & អ្នកថតរូប: Leon Yan

The Cambodian Space Project



The Cambodian Space Project is a psychedelic rock band that was formed in 2009 in Phnom Penh, Cambodia. The core of the group consists of Tasmanian musician Julien Poulson and Cambodian singer Srey Channthy. Their music can be described as a mix of original Khmer psychedelic rock and sounds from the 60s, which are the years many people consider to be the golden age of Cambodian pop music, before the destruction brought forth by the Khmer Rouge. Frontwoman Channthy grew up in the countryside after the Pol Pot years. In order to make ends meet, she left her village to work in rice fields and construction sites, cleaned houses, and finally ended up singing in a karaoke bar, where eventually she would meet Julien Poulson. We talked to Poulson about how their music came about, and the recent documentary about Channthy’s remarkable life.


គម្រោងThe Cambodian Space Projectគឺជាក្រុមតន្ត្រីរ៉ុកមួយបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 2009 នៅរាជធានីភ្នំពេញប្រទេសកម្ពុជា។ អ្នកចម្រៀងពិសេសប្រចាំក្រុមនេះមាន តាស់ម៉ានីន ជូលីន ប៉ូលសុន (Tasmanian Julien Poulson) និង អ្នកចម្រៀងកម្ពុជា ឈ្មោះ ស្រី ចន្ធី (Srey Channthy)។ ចម្រៀងរបស់ពួកគេគឺមានលាយតន្ត្រីរ៉ុកខ្មែរ’n’ដុំៗ និងសម្លេងពីទសវត្ស 60 – ជំនាន់អធិរាជសម្លេងមាសនៃតន្ត្រីប៉ុបរបស់កម្ពុជាមុនការសម្លាប់រង្គាលដោយសម័យខ្មែរក្រហម។ ស្ត្រីឈានមុខគេ ចន្ធី បានធំធាត់ឡើងនៅក្នុងតំបន់ជនបទបន្ទាប់ពីសម័យពលពត។ ដើម្បីចញ្ចឹមគ្រួសារ នាងបានចាកចេញពីស្រុកកំណើតទៅរកការងារនានាធ្វើដូចជានៅរោងចក្រអង្ករ, អ្នកជូតផ្ទះ, ការងារសំណង់, ហើយជាងចុងក្រោយទៅច្រៀងនៅបារខារ៉ាអូខេ, ជាកន្លែងដែលនាងបានជួបប៉ូលសុន (Poulson) ដោយចៃដន្យ។ ពួកយើងនិយាយទៅកាន់ប៉ូលសុនអំពីការកើតន្ត្រីឡើងរបស់ពួកគេយ៉ាងណាដែរ, និងភាពយន្តឯកសារថ្មីមួយអំពីជីវិតដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់របស់ ចន្ធី។


Neocha: Why did you choose the name “The Cambodian Space Project”?

PoulsonHaving the word “Space” in our name gives us a lot of creative flexibiity. We might not necessarily be playing space rock, but we have plenty of stylistic space to move, morph, and change shape along the creative journey. Also, the notion that there just might have been a covert space project happening deep in the Cambodian jungle is quite fascinating. I also find the tone and inflection of Cambodian female vocals to be shrill, transcendent, and very spacey. Channthy sometimes sounds like an alien singing, she is the perfect space diva to bring that whole amazing cosmic Cambodian catalogue of 1960’s Cambo Rock into the 21st Century. I feel like the name is a fantastic match for the music trip we’re all on.

Neocha: ហេតុអ្វីបានជាអ្នកជ្រើសយកឈ្មោះថា “The Cambodian Space Project”?

Poulson: ការមានពាក្យថា “លំហ” ក្នុងឈ្មោះនេះផ្តល់អត្ថន័យច្រើនដល់យើងអំពីសិល្បៈទាំងអស់ “លំហ” ផ្លាស់ទីជុំវិញដូច្នេះយើងអាចនឹងមិនចាំបាច់ត្រូវលេង “តន្ត្រីរ៉ុកលំហ” ប៉ុន្តែមានរចនាបទជាច្រើនដើម្បីផ្លាស់ប្តូរ, ប្តូរ និងការផ្លាស់ប្តូររូបរាងតាមការធ្វើដំណើរប្រកបដោយគំនិតឆ្នៃប្រឌិត។ ដូចគ្នានេះផងដែរ ការកត់សម្គាល់នេះថាគ្រាន់តែអាចត្រូវមានជាគម្រោងលំហមួយបានកើតឡើងជ្រៅជាសម្ងាត់នៅក្នុងព្រៃកម្ពុជាដែលកំពុងត្រូវបានគេអំពាវនាវ។ ខ្ញុំបានរកឃើញសម្លេង & ការលើកដាក់សម្លេងឡើងចុះដ៏ស្រួចស្រាវរបស់នារីកម្ពុជា , មានភាពវិសេសវិសាល និង “ទូលំទូលាយ” ណាស់…ពេលខ្លះចន្ធីមានសម្លេងច្រៀងដូចជនបរទេស និងជាកំពូលអ្នកចម្រៀងដែលមានសំនៀងទូលំទូលាយគ្រប់ដង្ហើមចេញចូលទាំងស្រុង, អស្ចារ្យ, ដូចអ្នកចម្រៀងកាតាឡុកកម្ពុជានៃក្រុមហ៊ុន Cambo Rock ក្នុងទសវត្ស 1960 – ឈានចូលសតវត្សទី 21។ ឈ្មោះគឺវាល្អសមគ្នានិងសិល្បៈ និងដំណើរក្រុមតន្ត្រីរបស់ពួកយើង។

Neocha: How does Cambodia inspire your sound? Who are your influences as a band? What’s the general feedback from your Cambodian audience in contrast with your audience overseas?

PoulsonThe band began in Phnom Penh simply as an idea to bridge different music cultures and to create a public event that would appeal to both the Khmer and Western audience. We began with a setlist of 60’s Cambodian Rock – songs that are performed by virtually all of the local wedding bands, but have also been made internationally available on Cambodia Rocks reissues. All of the artists from the “Golden Era” are a huge influence, but then so are Western rock groups like The Velvet Underground. Our latest LP Electric Blue Boogaloo is made up of songs that take their influence from Mexican Garage, French Ye Ye, the Dutch group Shocking Blue, Serge Gainsbourg, the 13th Floor Elevators from Texas, and 60’s Italian Freak Beat.



Neocha: តើប្រទេសកម្ពុជាជម្រុញសំឡេងរបស់អ្នកយ៉ាងដូចម្តេច? តើអ្នកណាមានឥទ្ធិពលលើក្រុមតន្ត្រីរបស់អ្នក? តើអ្វីជាមតិឆ្លើយតបទូទៅពីទស្សនិកជនកម្ពុជាមានភាពផ្ទុយគ្នាទៅនិងទស្សនិកជនរបស់អ្នកនៅបរទេស?

Poulson: ក្រុមតន្ត្រីនេះបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញគ្រាន់តែជាស្ពានទៅរកវប្បធម៌តន្ត្រី និងដើម្បីបង្កើតព្រឹត្តិការណ៍សាធារណៈអំពាវនាវចំពោះសមាជិកទាំងពីរដែលជាទស្សនិកជនខ្មែរ និងលោកខាងលិច។ យើងបានចាប់ផ្តើមជាមួយសំណុំចម្រៀងរបស់ក្រុមហ៊ុនរ៉ុកកម្ពុជានាទសវត្ស 60 – បទចម្រៀងស្ទើរតែទាំងអស់ដែលច្រៀងក្នុងបទចម្រៀងនានាស្ទើរតែទាំងអស់ដែលបានច្រៀងជាមង្គលការក្នុងស្រុកត្រូវធ្វើឱ្យប្រើបានឡើងវិញជាអន្តរជាតិ លើក្រុមហ៊ុន Cambodia Rocks។ សិល្បករសិល្បការនី “Golden Era” ទាំងអស់ជាអ្នកមានឥទ្ធិពលខ្លាំង ប៉ុន្តែបន្ទាប់មកជាក្រុមរ៉ុកសិល្បៈលោកខាងលិចដូចជាក្រុម Velvet Underground ជាដើម។ LP Electric Blue Boogaloo ចុងក្រោយរបស់ពួកយើងត្រូវបានតាក់តែងជាចម្រៀងដែលយកឥទ្ធិពលរបស់ពួកគេពីតារាចម្រៀងដូចជា Mexican Garage, French Ye Ye, Dutch group Shocking Blue, Serge Gainsbourg, Texan 13th Floor Elevators, និង ក្រុម Italian Freak Beat នាទសវត្ស 60។

Take a listen to some of our favorite tracks from The Cambodian Space Project:


The Cambodian Space Project – Denim Lover

The Cambodian Space Project – Laisses Tomber Les Filles

The Cambodian Space Project – Woman Wants to Drink

The Cambodian Space Project – The Boat

ស្ដាប់បទចម្រៀងជ្រើសរើសរបស់យើងខ្ញុំមួយចំនួនពី ដឹខេមបូឌា ស្ពេស ប្រូជេក:


The Cambodian Space Project – Denim Lover

The Cambodian Space Project – Laisses Tomber Les Filles

The Cambodian Space Project – Woman Wants to Drink

The Cambodian Space Project – The Boat

NeochaHow did the documentary come about? Tell us about the process of making it, and what has been the reception so far? 

PoulsonI was first in Cambodia thinking I would make a music documentary, not form a band. I started doing this, and along the way, met two people who would turn out to be very important to the documentary story: Marc Eberle, who took over the making of Not Easy Rock’n’Rolland Channthy, whose character is just the right balance of truth, fiction, and fantasy to make the whole thing a story worth telling.

Neocha: តើឯកសារនេះបង្កើតឡើងដូចម្តេច? ប្រាប់ពួកយើងពីដំណើរការបង្កើតវាបានទេ, និងអ្វីដែលត្រូវបានគេទទួលស្វាគមន៍មកទល់ពេលនេះ?

ប៉ូលសុន: កាលដែលខ្ញុំនៅកម្ពុជាលើកដំបូងខ្ញុំគិតថាអាចធ្វើបានតែឯកសារតន្ត្រី មិនមែនបង្កើតក្រុមទេ។ ខ្ញុំចាប់ផ្តើមធ្វើនេះនិងនៅតាមផ្លូវបានជួបមនុស្សពីរនាក់ដែលក្លាយទៅជាមានសារៈសំខាន់ណាស់ចំពោះរឿងភាពយន្តឯកសារ: Marc Eberle ដែលជាអ្នកមើលការខុសត្រូវ និងជានាយកក្នុងការបង្កើតភាពយន្ត “Not Easy Rock’n’Roll”ហើយចន្ធីដែលជាតួរអង្គប្រកបដោយតុល្យភាពនៃសេចក្តីពិត, ប្រឌិត និងទាក់ទាញដើម្បីធ្វើឱ្យមានតម្លៃក្នុងការប្រាប់ពីសាច់រឿងទាំងមូល។

Neocha: What are you working on now and what are you looking forward to in the future? Any new projects or upcoming shows?

Poulson: We’re currently staging a music theatre called Cosmic Cambodia that also explores Channthy’s story both on and off the stage, and at the same time it’s being developed into a rock opera that we’re calling Hanuman Spaceman, which is a collaboration with Brazilian-Australian director Carlos Gomes and producer Harley Stumm of Intimate Spectacle. Channthy and I will be looking at ideas for new songs and we will see where these ideas take our band in 2016 and beyond.

Neocha: តើពេលនេះអ្នកកំពុងធ្វើការលើអ្វី ហើយអ្វីដែលអ្នកសម្លឹងថាឆ្ពោះទៅរកនាពេលអនាគត់? តើនៅមានគម្រោងថ្មី ឬ ការប្រគុំក្នុងពេលខាងមុខណាទៀតទេ?

Poulson: ថ្មីៗនេះពួកយើងកំពុងបង្កើតភាពយន្តតន្ត្រីដែលហៅថា”Cosmic Cambodia”ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រវត្តិរឿងរបស់ ចន្ធី ក្នុងនិងក្រៅឆាក ហើយកំពុងត្រូវបានអភិវឌ្ឍដូចជាល្ខោនអូបេរ៉ា ពួកយើងហៅថា”Hanuman Spaceman”។ វាបង្ហាញថាជាកិច្ចសហការជាមួយលោកនាយក ប្រេស៊ីល អូស្ត្រាលី លោក Carlos Gomes និងផលិតករលោក Harley Stumm នៃ”Intimate Spectacle”។ ចន្ធី និងខ្ញុំនឹងកំពុងស្វែងរកគំនិតសម្រាប់បទចម្រៀងថ្មី ហើយងនឹងស្វែងរកទីកន្លែងសម្រាប់គំនិតទាំងនេះចាប់ផ្តើម CSP ក្នុងឆ្នាំ 2016 និងលើសពីនោះ។

Neocha: How did you all meet and fall into the groove of making music together? How did Srey Channthy first react when you all started playing together?

Poulson: At first, it was just me on an acoustic guitar accompanying Srey Channthy at a bar called The Alley Cat. We knew about three or four songs reasonably well and played these songs three to four times during that first night. The bar started filling up and by the end of the night we had a whole band of musicians jamming along with various instruments. I think Channthy was certainly surprised, she was probably a bit nervous at first before the show. She burst into tears at another show earlier in our career. She was so emotional because of the very enthusiastic reaction from an audience made up from both Cambodian and Westerners who applauded by yelling out and clapping, which is something Cambodian audiences just don’t do. Instead, they dance. Since this humble beginning, as a frontwoman, the bigger the shows, the higher Channthy flies. Thankfully, the rest of us have all been blessed with the experience of flying along with Channthy. The band has now performed hundreds of shows around the world, from remote Cambodian villages to major festivals in over 20 countries. Once, we played a jail in outback Australia, while another odd but memorable venue was at an elephant’s 50th birthday party.

Neocha: តើអ្នកទាំងអស់គ្នាបានជួប និងចូលច្រៀងតន្ត្រីរួមគ្នាយ៉ាងណា –​តើស្រីធីមានប្រតិកម្មលើកដំបូងយ៉ាងដូចម្តេចពេលអ្នកទាំងអស់ចាប់ផ្តើមលេងជាមួយគ្នា?

Poulson: ដំបូងខ្ញុំគ្រាន់តែជាអ្នកលេងហ្គីតាសូរស័ព្ទអមស្រីចន្ធីនៅបារមួយដែលគេហៅឈ្មោះថា អាលី ខែត (Alley Cat)។ យើងបានដឹងថាប្រហែលបីឬបួនបទចម្រៀងនិងលេងបានយ៉ាងល្អដោយសមហេតុផលទាំងនេះជាចម្រៀង 3-4 បទក្នុងអំឡុងពេលយប់ដំបូង។ នៅក្នុងបារតាំងពីចាប់ផ្តើម ដល់ចុងបញ្ចប់ពេលយប់ ពួកយើងនិងក្រុមតន្ត្រីទាំងមូលកាន់យកឧបករណ៍ផ្សេងៗ ហើយចាកចេញទៅ។ ខ្ញុំគិតថាចន្ធីប្រាកដជាមានការភ្ញាក់ផ្អើល ហើយប្រហែលជាសង្ស័យអីផ្សេងៗចំពោះការច្រៀងលោកដំបូងនេះ។ នាងយំសស្រាក់នៅមុនពេលច្រៀងក្នុងការប្រគុំផ្សេងៗទៀត។ នាងរំជួលចិត្តដូច្នេះដោយសារតែប្រតិកម្មសាទរយ៉ាងខ្លាំងពីទស្សនិកជនទាំងពីរបស្ចិមប្រទេស និងកម្ពុជាដែលបានសាទរដោយការស្រែកចេញនិងទះដៃ – ជាអ្វីដែលទស្សនិកជននៅកម្ពុជាមិនបានធ្វើ។ បន្ទាប់មក ពួកគេរាំ។ ចាប់តាំងពីចិត្តរាបទាបនេះចាប់ផ្តើម, ក៏ដូចជាស្រ្តីឈានមុខ, ជាការបង្ហាញធំ, ចន្ធីមានប្រជាប្រិយភាពខ្ពស់, និងដោយអំណរគុណ….អ្នកផ្សេងទៀតនៃពួកយើងត្រូវបានសរសើរដែលប្រកបដោយប្រជាប្រិយភាពជាមួយចន្ធី។ ពេលនេះក្រុមត្រូវបានដើរប្រគុំរាប់រយជុំវិញពិភពលោក ពីបណ្តាភូមិនៅប្រទេសកម្ពុជាឆ្ពោះទៅរកពិធីបុណ្យធំជាង 20 ប្រទេស។ មានម្តងនោះ ពួកយើងបានលេងនៅជិតពន្ធនាគារក្នុងតំបន់ដាចស្រយ៉ាលមួយនៅប្រទេសអូស្ត្រាលី ខណៈពេលដែលមិនមានតន្ត្រីនៅឡើយប៉ុន្តែតាមដែលចាំបានខ្លះៗគឺនៅក្នុងពីធីបុណ្យគំរប់ខួបលើកទី 50 របស់ដំរី។

Facebook: ~/The-Cambodian-Space-Project
: @thecambodianspaceproject


Contributor: Jia Li 
Photos & Video Courtesy of The Cambodian Space Project, Marc Eberle, Richard Kuipers, Rob Winter

Facebook: ~/The-Cambodian-Space-Project
: @thecambodianspaceproject


អ្នកជំនួយ: Jia Li 
មានការអនុញ្ញាតពី រូបថត & វីដេអូដោយ:
គម្រោង The Cambodian Space, Marc Eberle, Richard Kuiper, Rob Winter